Νεφέλαι
Ἐπεισόδιον
πέμπτη, τετράς, τρίτη, μετὰ ταύτην δευτέρα,
εἶθ' ἣν ἐγὼ μάλιστα πασῶν ἡμερῶν
δέδοικα καὶ πέφρικα καὶ βδελύττομαι,
εὐθὺς μετὰ ταύτην ἔσθ' ἕνη τε καὶ νέα.
πᾶς γάρ τις ὀμνὺς οἷς ὀφείλων τυγχάνω,
θείς μοι πρυτανεῖ' ἀπολεῖν μέ φησι κἀξολεῖν,
κἀμοῦ μέτριά τε καὶ δίκαι' αἰτουμένου,
«ὦ δαιμόνιε τὸ μέν τι νυνὶ μὴ λάβῃς,
τὸ δ' ἀναβαλοῦ μοι, τὸ δ' ἄφεσ», οὔ φασίν ποτε
οὕτως ἀπολήψεσθ', ἀλλὰ λοιδοροῦσί με
ὡς ἄδικός εἰμι, καὶ δικάσεσθαί φασί μοι.
νῦν οὖν δικαζέσθων: ὀλίγον γάρ μοι μέλει,
εἴπερ μεμάθηκεν εὖ λέγειν Φειδιππίδης.
τάχα δ' εἴσομαι κόψας τὸ φροντιστήριον.
παῖ, ἠμί, παῖ παῖ.
Στρεψιάδην ἀσπάζομαι.
κἄγωγέ σ': ἀλλὰ τουτονὶ πρῶτον λαβέ:
χρὴ γὰρ ἐπιθαυμάζειν τι τὸν διδάσκαλον.
καί μοι τὸν υἱὸν εἰ μεμάθηκε τὸν λόγον
ἐκεῖνον εἴφ' ὃν ἀρτίως εἰσήγαγες.
μεμάθηκεν.
εὖ γ' ὦ παμβασίλει' Ἀπαιόλη.
ὥστ' ἀποφύγοις ἂν ἥντιν' ἂν βούλῃ δίκην.
κεἰ μάρτυρες παρῆσαν, ὅτ' ἐδανειζόμην;
πολλῷ γε μᾶλλον, κἂν παρῶσι χίλιοι.
βοάσομαί τἄρα τὰν ὑπέρτονον
βοάν. ἰὼ κλάετ' ὦ 'βολοστάται
αὐτοί τε καὶ τἀρχαῖα καὶ τόκοι τόκων:
οὐδὲν γὰρ ἄν με φλαῦρον ἐργάσαισθ' ἔτι,
οἷος ἐμοὶ τρέφεται
τοῖσδ' ἐνὶ δώμασι παῖς,
ἀμφήκει γλώττῃ λάμπων,
πρόβολος ἐμός, σωτὴρ δόμοις, ἐχθροῖς βλάβη,
λυσανίας πατρῴων μεγάλων κακῶν:
ὃν κάλεσον τρέχων ἔνδοθεν ὡς ἐμέ.
ὦ τέκνον ὦ παῖ ἔξελθ' οἴκων,
ἄιε σοῦ πατρός.
ὅδ' ἐκεῖνος ἀνήρ.
ὦ φίλος ὦ φίλος.
ἄπιθι συλλαβών.
ἰὼ ἰὼ τέκνον, ἰὼ ἰοῦ ἰοῦ.
ὡς ἥδομαί σου πρῶτα τὴν χρόαν ἰδών.
νῦν μέν γ' ἰδεῖν εἶ πρῶτον ἐξαρνητικὸσ
κἀντιλογικός, καὶ τοῦτο τοὐπιχώριον
ἀτεχνῶς ἐπανθεῖ, τὸ «τί λέγεις σύ;» καὶ δοκεῖν
ἀδικοῦντ' ἀδικεῖσθαι καὶ κακουργοῦντ' οἶδ' ὅτι:
ἐπὶ τοῦ προσώπου τ' ἐστὶν Ἀττικὸν βλέπος.
νῦν οὖν ὅπως σώσεις μ', ἐπεὶ κἀπώλεσας.
φοβεῖ δὲ δὴ τί;
τὴν ἕνην τε καὶ νέαν.
ἕνη γάρ ἐστι καὶ νέα τις ἡμέρα;
εἰς ἥν γε θήσειν τὰ πρυτανεῖά φασί μοι.
ἀπολοῦσ' ἄρ' αὔθ' οἱ θέντες: οὐ γὰρ ἔσθ' ὅπωσ
μί' ἡμέρα γένοιτ' ἂν ἡμέρα δύο.
οὐκ ἂν γένοιτο;
πῶς γάρ; εἰ μή πέρ γ' ἅμα
αὑτὴ γένοιτ' ἂν γραῦς τε καὶ νέα γυνή.
καὶ μὴν νενόμισταί γ'.
οὐ γάρ, οἶμαι, τὸν νόμον
ἴσασιν ὀρθῶς ὅ τι νοεῖ.
νοεῖ δὲ τί;
ὁ Σόλων ὁ παλαιὸς ἦν φιλόδημος τὴν φύσιν.
τουτὶ μὲν οὐδέν πω πρὸς ἕνην τε καὶ νέαν.
ἐκεῖνος οὖν τὴν κλῆσιν ἐς δύ' ἡμέρασ
ἔθηκεν, ἔς γε τὴν ἕνην τε καὶ νέαν,
ἵν' αἱ θέσεις γίγνοιντο τῇ νουμηνίᾳ.
ἵνα δὴ τί τὴν ἕνην προσέθηχ';
ἵν' ὦ μέλε
παρόντες οἱ φεύγοντες ἡμέρᾳ μιᾷ
πρότερον ἀπαλλάττοινθ' ἑκόντες, εἰ δὲ μή,
ἕωθεν ὑπανιῷντο τῇ νουμηνία.
πῶς οὐ δέχονται δῆτα τῇ νουμηνίᾳ
ἁρχαὶ τὰ πρυτανεῖ', ἀλλ' ἕνῃ τε καὶ νέᾳ;
ὅπερ οἱ προτένθαι γὰρ δοκοῦσί μοι ποιεῖν:
ὅπως τάχιστα τὰ πρυτανεῖ' ὑφελοίατο,
διὰ τοῦτο προὐτένθευσαν ἡμέρᾳ μιᾷ.
εὖ γ': ὦ κακοδαίμονες, τί κάθησθ' ἀβέλτεροι,
ἡμέτερα κέρδη τῶν σοφῶν ὄντες, λίθοι,
ἀριθμός, πρόβατ' ἄλλως, ἀμφορῆς νενησμένοι;
ὥστ' εἰς ἐμαυτὸν καὶ τὸν υἱὸν τουτονὶ
ἐπ' εὐτυχίαισιν ᾀστέον μοὐγκώμιον.
«μάκαρ ὦ Στρεψίαδες,
αὐτός τ' ἔφυς ὡς σοφὸσ
χοἶον τὸν υἱὸν τρέφεις,»
φήσουσι δή μ' οἱ φίλοι
χοἰ δημόται
ζηλοῦντες ἡνίκ' ἂν σὺ νικᾷς λέγων τὰς δίκας.
ἀλλ' εἰσάγων σε βούλομαι πρῶτον ἑστιᾶσαι.
εἶτ' ἄνδρα τῶν αὑτοῦ τι χρὴ προι+έναι;
οὐδέποτέ γ', ἀλλὰ κρεῖττον εὐθὺς ἦν τότε
ἀπερυθριᾶσαι μᾶλλον ἢ σχεῖν πράγματα,
ὅτε τῶν ἐμαυτοῦ γ' ἕνεκα νυνὶ χρημάτων
ἕλκω σε κλητεύσοντα, καὶ γενήσομαι
ἐχθρὸς ἔτι πρὸς τούτοισιν ἀνδρὶ δημότῃ.
ἀτὰρ οὐδέποτέ γε τὴν πατρίδα καταισχυνῶ
ζῶν, ἀλλὰ καλοῦμαι Στρεψιάδην —
τίς οὑτοσί;
ἐς τὴν ἕνην τε καὶ νέαν.
μαρτύρομαι,
ὅτι ἐς δύ' εἶπεν ἡμέρας. τοῦ χρήματος;
τῶν δώδεκα μνῶν, ἃς ἔλαβες ὠνούμενοσ
τὸν ψαρὸν ἵππον.
ἵππον; οὐκ ἀκούετε;
ὃν πάντες ὑμεῖς ἴστε μισοῦνθ' ἱππικήν.
καὶ νὴ Δί' ἀποδώσειν γ' ἐπώμνυς τοὺς θεούς.
μὰ τὸν Δί' οὐ γάρ πω τότ' ἐξηπίστατο
Φειδιππίδης μοι τὸν ἀκατάβλητον λόγον.
νῦν δὲ διὰ τοῦτ' ἔξαρνος εἶναι διανοεῖ;
τί γὰρ ἄλλ' ἂν ἀπολαύσαιμι τοῦ μαθήματος;
καὶ ταῦτ' ἐθελήσεις ἀπομόσαι μοι τοὺς θεοὺσ
ἵν' ἂν κελεύσω 'γώ σε;
τοὺς ποίους θεούς;
τὸν Δία, τὸν Ἑρμῆν, τὸν Ποσειδῶ.
νὴ Δία
κἂν προσκαταθείην γ' ὥστ' ὀμόσαι τριώβολον.
ἀπόλοιο τοίνυν ἕνεκ' ἀναιδείας ἔτι.
ἁλσὶν διασμηχθεὶς ὄναιτ' ἂν οὑτοσί.
οἴμ' ὡς καταγελᾷς.
ἓξ χοᾶς χωρήσεται.
οὔ τοι μὰ τὸν Δία τὸν μέγαν καὶ τοὺς θεοὺσ
ἐμοῦ καταπροίξει.
θαυμασίως ἥσθην θεοῖς,
καὶ Ζεὺς γέλοιος ὀμνύμενος τοῖς εἰδόσιν.
ἦ μὴν σὺ τούτων τῷ χρόνῳ δώσεις δίκην.
ἀλλ' εἴτ' ἀποδώσεις μοι τὰ χρήματ' εἴτε μή,
ἀπόπεμψον ἀποκρινάμενος.
ἔχε νυν ἥσυχος.
ἐγὼ γὰρ αὐτίκ' ἀποκρινοῦμαί σοι σαφῶς.
τί σοι δοκεῖ δράσειν;
ἀποδώσειν μοι δοκεῖ.
ποῦ 'σθ' οὗτος ἁπαιτῶν με τἀργύριον; λέγε
τουτὶ τί ἔστι;
τοῦθ' ὅ τι ἐστί; κάρδοπος.
ἔπειτ' ἀπαιτεῖς τἀργύριον τοιοῦτος ὤν;
οὐκ ἂν ἀποδοίην οὐδ' ἂν ὀβολὸν οὐδενί,
ὅστις καλέσειε κάρδοπον τὴν καρδόπην.
οὐκ ἄρ' ἀποδώσεις;
οὐχ ὅσον γέ μ' εἰδέναι.
οὔκουν ἀνύσας τι θᾶττον ἀπολιταργιεῖσ
ἀπὸ τῆς θύρας;
ἄπειμι, καὶ τοῦτ' ἴσθ' ὅτι
θήσω πρυτανεῖ' ἢ μηκέτι ζῴην ἐγώ.
καὶ προσαπολεῖς ἄρ' αὐτὰ πρὸς ταῖς δώδεκα.
καίτοι σε τοῦτό γ' οὐχὶ βούλομαι παθεῖν,
ὁτιὴ 'κάλεσας εὐηθικῶς τὴν κάρδοπον.
ἰώ μοί μοι.
ἔα.
τίς οὑτοσί ποτ' ἔσθ' ὁ θρηνῶν; οὔτι που
τῶν Καρκίνου τις δαιμόνων ἐφθέγξατο;
τί δ' ὅστις εἰμὶ τοῦτο βούλεσθ' εἰδέναι;
ἀνὴρ κακοδαίμων.
κατὰ σεαυτόν νυν τρέπου.
ὦ σκληρὲ δαῖμον, ὦ τύχαι θραυσάντυγεσ
ἵππων ἐμῶν, ὦ Παλλὰς ὥς μ' ἀπώλεσας.
τί δαί σε Τληπόλεμός ποτ' εἴργασται κακόν;
μὴ σκῶπτέ μ' ὦ τᾶν, ἀλλά μοι τὰ χρήματα
τὸν υἱὸν ἀποδοῦναι κέλευσον ἅλαβεν,
ἄλλως τε μέντοι καὶ κακῶς πεπραγότι.
τὰ ποῖα ταῦτα χρήμαθ';
ἁδανείσατο.
κακῶς ἄρ' ὄντως εἶχες, ὥς γ' ἐμοὶ δοκεῖς.
ἵππους ἐλαύνων ἐξέπεσον νὴ τοὺς θεούς.
τί δῆτα ληρεῖς ὥσπερ ἀπ' ὄνου καταπεσών;
ληρῶ, τὰ χρήματ' ἀπολαβεῖν εἰ βούλομαι;
οὐκ ἔσθ' ὅπως σύ γ' αὐτὸς ὑγιαίνεις.
τί δαί;
τὸν ἐγκέφαλον ὥσπερ σεσεῖσθαί μοι δοκεῖς.
σὺ δὲ νὴ τὸν Ἑρμῆν προσκεκλήσεσθαί γέ μοι,
εἰ μὴ 'ποδώσεις τἀργύριον.
κάτειπέ νυν,
πότερα νομίζεις καινὸν ἀεὶ τὸν Δία
ὕειν ὕδωρ ἑκάστοτ', ἢ τὸν ἥλιον
ἕλκειν κάτωθεν ταὐτὸ τοῦθ' ὕδωρ πάλιν;
οὐκ οἶδ' ἔγωγ' ὁπότερον, οὐδέ μοι μέλει.
πῶς οὖν ἀπολαβεῖν τἀργύριον δίκαιος εἶ,
εἰ μηδὲν οἶσθα τῶν μετεώρων πραγμάτων;
ἀλλ' εἰ σπανίζεις, τἀργυρίου μοι τὸν τόκον
ἀπόδοτε:
τοῦτο δ' ἔσθ' ὁ τόκος τί θηρίον;
τί δ' ἄλλο γ' ἢ κατὰ μῆνα καὶ καθ' ἡμέραν
πλέον πλέον τἀργύριον ἀεὶ γίγνεται
ὑπορρέοντος τοῦ χρόνου;
καλῶς λέγεις.
τί δῆτα; τὴν θάλατταν ἔσθ' ὅτι πλείονα
νυνὶ νομίζεις ἢ πρὸ τοῦ;
μὰ Δί' ἀλλ' ἴσην.
οὐ γὰρ δίκαιον πλείον' εἶναι.
κᾆτα πῶσ
αὕτη μὲν ὦ κακόδαιμον οὐδὲν γίγνεται
ἐπιρρεόντων τῶν ποταμῶν πλείων, σὺ δὲ
ζητεῖς ποιῆσαι τἀργύριον πλεῖον τὸ σόν;
οὐκ ἀποδιώξει σαυτὸν ἀπὸ τῆς οἰκίας;
φέρε μοι τὸ κέντρον.
ταῦτ' ἐγὼ μαρτύρομαι.
ὕπαγε. τί μέλλεις; οὐκ ἐλᾷς ὦ σαμφόρα;
ταῦτ' οὐχ ὕβρις δῆτ' ἐστίν;
ᾄξεις; ἐπιαλῶ
κεντῶν ὑπὸ τὸν πρωκτόν σε τὸν σειραφόρον.
φεύγεις; ἔμελλόν σ' ἀ=ρα κινήσειν ἐγὼ
αὐτοῖς τροχοῖς τοῖς σοῖσι καὶ ξυνωρίσιν.
Aristophanes. Aristophanes Comoediae, ed. F.W. Hall and W.M. Geldart, vol. 2. F.W. Hall and W.M. Geldart. Oxford. Clarendon Press, Oxford. 1907.