Νεφέλαι

χώρει δευρί, δεῖξον σαυτὸν

τοῖσι θεαταῖς, καίπερ θρασὺς ὤν.

ἴθ' ὅποι χρῄζεις. πολὺ γὰρ μᾶλλόν 'σ

ἐν τοῖς πολλοῖσι λέγων ἀπολῶ.

ἀπολεῖς σύ; τίς ὤν;

λόγος.

ἥττων

γ' ὤν.

ἀλλά σε νικῶ τὸν ἐμοῦ κρείττω

φάσκοντ' εἶναι.

τί σοφὸν ποιῶν;

γνώμας καινὰς ἐξευρίσκων.

ταῦτα γὰρ ἀνθεῖ διὰ τουτουσὶ

τοὺς ἀνοήτους.

οὔκ, ἀλλὰ σοφούς.

ἀπολῶ σε κακῶς.

εἰπὲ τί ποιῶν;

τὰ δίκαια λέγων.

ἀλλ' ἀνατρέψω γ' αὔτ' ἀντιλέγων:

οὐδὲ γὰρ εἶναι πάνυ φημὶ δίκην.

οὐκ εἶναι φῄς;

φέρε γὰρ ποῦ 'στιν;

παρὰ τοῖσι θεοῖς.

πῶς δῆτα δίκης οὔσης ὁ Ζεὺσ

οὐκ ἀπόλωλεν τὸν πατέρ' αὑτοῦ

δήσας;

αἰβοῖ τουτὶ καὶ δὴ

χωρεῖ τὸ κακόν: δότε μοι λεκάνην.

τυφογέρων εἶ κἀνάρμοστος.

καταπύγων εἶ κἀναίσχυντος.

ῥόδα μ' εἴρηκας.

καὶ βωμολόχος.

κρίνεσι στεφανοῖς.

καὶ πατραλοίας.

χρυσῷ πάττων μ' οὐ γιγνώσκεις.

οὐ δῆτα πρὸ τοῦ γ', ἀλλὰ μολύβδῳ.

νῦν δέ γε κόσμος τοῦτ' ἐστὶν ἐμοί.

θρασὺς εἶ πολλοῦ.

σὺ δέ γ' ἀρχαῖος.

διὰ σὲ δὲ φοιτᾶν

οὐδεὶς ἐθέλει τῶν μειρακίων:

καὶ γνωσθήσει ποτ' Ἀθηναίοισ

οἶα διδάσκεις τοὺς ἀνοήτους.

αὐχμεῖς αἰσχρῶς.

σὺ δέ γ' εὖ πράττεις.

καίτοι πρότερόν γ' ἐπτώχευες,

Τήλεφος εἶναι Μυσὸς φάσκων,

ἐκ πηριδίου

γνώμας τρώγων Πανδελετείους.

ὤμοι σοφίας —

ὤμοι μανίας —

ἧς ἐμνήσθης —

τῆς σῆς, πόλεώς θ' ἥτις σε τρέφει

λυμαινόμενον τοῖς μειρακίοις.

οὐχὶ διδάξεις τοῦτον Κρόνος ὤν.

εἴπερ γ' αὐτὸν σωθῆναι χρὴ

καὶ μὴ λαλιὰν μόνον ἀσκῆσαι.

δεῦρ' ἴθι, τοῦτον δ' ἔα μαίνεσθαι.

κλαύσει, τὴν χεῖρ' ἢν ἐπιβάλλῃς.

παύσασθε μάχης καὶ λοιδορίας.

ἀλλ' ἐπίδειξαι σύ τε τοὺς προτέρουσ

ἅττ' ἐδίδασκες, σύ τε τὴν καινὴν

παίδευσιν, ὅπως ἂν ἀκούσας σφῷν

ἀντιλεγόντοιν κρίνας φοιτᾷ.

δρᾶν ταῦτ' ἐθέλω.

κἄγωγ' ἐθέλω.

φέρε δὴ πότερος λέξει πρότερος;

τούτῳ δώσω:

κᾆτ' ἐκ τούτων ὧν ἂν λέξῃ

ῥηματίοισιν καινοῖς αὐτὸν

καὶ διανοίαις κατατοξεύσω.

τὸ τελευταῖον δ', ἢν ἀναγρύζῃ,

τὸ πρόσωπον ἅπαν καὶ τὠφθαλμὼ

κεντούμενος ὥσπερ ὑπ' ἀνθρηνῶν

ὑπὸ τῶν γνωμῶν ἀπολεῖται.

νῦν δείξετον τὼ πισύνω τοῖς περιδεξίοισι

λόγοισι καὶ φροντίσι καὶ γνωμοτύποις μερίμναις,

ὁπότερος αὐτοῖν λέγων ἀμείνων φανήσεται.

νῦν γὰρ ἅπας ἐνθάδε κίνδυνος ἀνεῖται σοφίας,

ἧς πέρι τοῖς ἐμοῖς φίλοις ἐστὶν ἀγὼν μέγιστος.

ἀλλ' ὦ πολλοῖς τοὺς πρεσβυτέρους ἤθεσι χρηστοῖς στεφανώσας,

ῥῆξον φωνὴν ᾗτινι χαίρεις, καὶ τὴν σαυτοῦ φύσιν εἰπέ.

λέξω τοίνυν τὴν ἀρχαίαν παιδείαν ὡς διέκειτο,

ὅτ' ἐγὼ τὰ δίκαια λέγων ἤνθουν καὶ σωφροσύνη 'νενόμιστο.

πρῶτον μὲν ἔδει παιδὸς φωνὴν γρύξαντος μηδὲν ἀκοῦσαι:

εἶτα βαδίζειν ἐν ταῖσιν ὁδοῖς εὐτάκτως ἐς κιθαριστοῦ

τοὺς κωμήτας γυμνοὺς ἁθρόους, κεἰ κριμνώδη κατανείφοι.

εἶτ' αὖ προμαθεῖν ᾆσμ' ἐδίδασκεν τὼ μηρὼ μὴ ξυνέχοντας,

ἢ «Παλλάδα περσέπολιν δεινὰν» ἢ «τηλέπορόν τι βόαμα,»

ἐντειναμένους τὴν ἁρμονίαν, ἣν οἱ πατέρες παρέδωκαν.

εἰ δέ τις αὐτῶν βωμολοχεύσαιτ' ἢ κάμψειέν τινα καμπήν,

οἵας οἱ νῦν τὰς κατὰ Φρῦνιν ταύτας τὰς δυσκολοκάμπτους,

ἐπετρίβετο τυπτόμενος πολλὰς ὡς τὰς Μούσας ἀφανίζων.

ἐν παιδοτρίβου δὲ καθίζοντας τὸν μηρὸν ἔδει προβαλέσθαι

τοὺς παῖδας, ὅπως τοῖς ἔξωθεν μηδὲν δείξειαν ἀπηνές:

εἶτ' αὖ πάλιν αὖθις ἀνιστάμενον συμψῆσαι, καὶ προνοεῖσθαι

εἴδωλον τοῖσιν ἐρασταῖσιν τῆς ἥβης μὴ καταλείπειν.

ἠλείψατο δ' ἂν τοὐμφαλοῦ οὐδεὶς παῖς ὑπένερθεν τότ' ἄν, ὥστε

τοῖς αἰδοίοισι δρόσος καὶ χνοῦς ὥσπερ μήλοισιν ἐπήνθει:

οὐδ' ἂν μαλακὴν φυρασάμενος τὴν φωνὴν πρὸς τὸν ἐραστὴν

αὐτὸς ἑαυτὸν προαγωγεύων τοῖς ὀφθαλμοῖς ἐβάδιζεν,

οὐδ' ἀνελέσθαι δειπνοῦντ' ἐξῆν καὶ κεφάλαιον ῥαφανῖδος,

οὐδ' ἄννηθον τῶν πρεσβυτέρων ἁρπάζειν οὐδὲ σέλινον,

οὐδ' ὀψοφαγεῖν οὐδὲ κιχλίζειν οὐδ' ἴσχειν τὼ πόδ' ἐναλλάξ.

ἀρχαῖά γε καὶ Διιπολιώδη καὶ τεττίγων ἀνάμεστα

καὶ Κηκείδου καὶ Βουφονίων.

ἀλλ' οὖν ταῦτ' ἐστὶν ἐκεῖνα,

ἐξ ὧν ἄνδρας Μαραθωνομάχας ἡμὴ παίδευσις ἔθρεψεν.

σὺ δὲ τοὺς νῦν εὐθὺς ἐν ἱματίοισι διδάσκεις ἐντετυλίχθαι:

ὥστε μ' ἀπάγχεσθ', ὅταν ὀρχεῖσθαι Παναθηναίοις δέον αὐτοὺσ

τὴν ἀσπίδα τῆς κωλῆς προέχων ἀμελῇ τῆς Τριτογενείας.

πρὸς ταῦτ' ὦ μειράκιον θαρρῶν ἐμὲ τὸν κρείττω λόγον αἱροῦ:

κἀπιστήσει μισεῖν ἀγορὰν καὶ βαλανείων ἀπέχεσθαι,

καὶ τοῖς αἰσχροῖς αἰσχύνεσθαι, κἂν σκώπτῃ τίς σε φλέγεσθαι:

καὶ τῶν θάκων τοῖς πρεσβυτέροις ὑπανίστασθαι προσιοῦσιν,

καὶ μὴ περὶ τοὺς σαυτοῦ γονέας σκαιουργεῖν, ἄλλο τε μηδὲν

αἰσχρὸν ποιεῖν, ὅτι τῆς αἰδοῦς μέλλεις τἄγαλμ' ἀναπλάττειν:

μηδ' εἰς ὀρχηστρίδος εἰσᾴττειν, ἵνα μὴ πρὸς ταῦτα κεχηνὼσ

μήλῳ βληθεὶς ὑπὸ πορνιδίου τῆς εὐκλείας ἀποθραυσθῇς:

μηδ' ἀντειπεῖν τῷ πατρὶ μηδέν, μηδ' *)ιαπετὸν καλέσαντα

μνησικακῆσαι τὴν ἡλικίαν ἐξ ἧς ἐνεοττοτροφήθης.

εἰ ταῦτ' ὦ μειράκιον πείσει τούτῳ, νὴ τὸν Διόνυσον

τοῖς *(ιπποκράτους υἱέσιν εἴξεις καὶ σε καλοῦσι βλιτομάμμαν.

ἀλλ' οὖν λιπαρός γε καὶ εὐανθὴς ἐν γυμνασίοις διατρίψεις,

οὐ στωμύλλων κατὰ τὴν ἀγορὰν τριβολεκτράπελ' οἷάπερ οἱ νῦν,

οὐδ' ἑλκόμενος περὶ πραγματίου γλισχραντιλογεξεπιτρίπτου:

ἀλλ' εἰς Ἀκαδήμειαν κατιὼν ὑπὸ ταῖς μορίαις ἀποθρέξει

στεφανωσάμενος καλάμῳ λευκῷ μετὰ σώφρονος ἡλικιώτου,

μίλακος ὄζων καὶ ἀπραγμοσύνης καὶ λεύκης φυλλοβολούσης,

ἦρος ἐν ὥρᾳ χαίρων, ὁπόταν πλάτανος πτελέᾳ ψιθυρίζῃ.

ἢν ταῦτα ποιῇς ἁγὼ φράζω,

καὶ πρὸς τούτοις προσέχῃς τὸν νοῦν,

ἕξεις ἀεὶ

στῆθος λιπαρόν, χροιὰν λαμπράν,

ὤμους μεγάλους, γλῶτταν βαιάν,

πυγὴν μεγάλην, πόσθην μικράν.

ἢν δ' ἅπερ οἱ νῦν ἐπιτηδεύῃς,

πρῶτα μὲν ἕξεισ

χροιὰν ὠχράν, ὤμους μικρούς,

στῆθος λεπτόν, γλῶτταν μεγάλην,

πυγὴν μικράν, κωλῆν μεγάλην,

ψήφισμα μακρόν, καὶ σ' ἀναπείσει

τὸ μὲν αἰσχρὸν ἅπαν καλὸν ἡγεῖσθαι,

τὸ καλὸν δ' αἰσχρόν:

καὶ πρὸς τούτοις τῆς Ἀντιμάχου

καταπυγοσύνης ἀναπλήσει.

ὦ καλλίπυργον σοφίαν κλεινοτάτην ἐπασκῶν,

ὡς ἡδύ σου τοῖσι λόγοις σῶφρον ἔπεστιν ἄνθος.

†εὐδαίμονες δ' ἦσαν ἄρ' οἱ ζῶντες τότ' ἐπὶ

τῶν προτέρων†: πρὸς τάδε σ' ὦ κομψοπρεπῆ μοῦσαν ἔχων,

δεῖ σε λέγειν τι καινόν, ὡς ηὐδοκίμηκεν ἁνήρ.

δεινῶν δέ σοι βουλευμάτων ἔοικε δεῖν πρὸς αὐτόν,

εἴπερ τὸν ἄνδρ' ὑπερβαλεῖ καὶ μὴ γέλωτ' ὀφλήσεις.

καὶ μὴν πάλαι γ' ἐπνιγόμην τὰ σπλάγχνα κἀπεθύμουν

ἅπαντα ταῦτ' ἐναντίαις γνώμαισι συνταράξαι.

ἐγὼ γὰρ ἥττων μὲν λόγος δι' αὐτὸ τοῦτ' ἐκλήθην

ἐν τοῖσι φροντισταῖσιν, ὅτι πρώτιστος ἐπενόησα

τοῖσιν νόμοις καὶ ταῖς δίκαις τἀναντί' ἀντιλέξαι.

καὶ τοῦτο πλεῖν ἢ μυρίων ἔστ' ἄξιον στατήρων,

αἱρούμενον τοὺς ἥττονας λόγους ἔπειτα νικᾶν.

σκέψαι δὲ τὴν παίδευσιν ᾗ πέποιθεν ὡς ἐλέγξω,

ὅστις σε θερμῷ φησι λοῦσθαι πρῶτον οὐκ ἐάσειν.

καίτοι τίνα γνώμην ἔχων ψέγεις τὰ θερμὰ λουτρά;

ὁτιὴ κάκιστόν ἐστι καὶ δειλὸν ποιεῖ τὸν ἄνδρα.

ἐπίσχες: εὐθὺς γάρ σ' ἔχω μέσον λαβὼν ἄφυκτον.

καί μοι φράσον, τῶν τοῦ Διὸς παίδων τίν' ἄνδρ' ἄριστον

ψυχὴν νομίζεις, εἰπέ, καὶ πλείστους πόνους πονῆσαι.

ἐγὼ μὲν οὐδέν' Ἡρακλέους βελτίον' ἄνδρα κρίνω.

ποῦ ψυχρὰ δῆτα πώποτ' εἶδες Ἡράκλεια λουτρά;

καίτοι τίς ἀνδρειότερος ἦν;

ταῦτ' ἐστὶ ταῦτ' ἐκεῖνα,

ἃ τῶν νεανίσκων ἀεὶ δι' ἡμέρας λαλούντων

πλῆρες τὸ βαλανεῖον ποιεῖ, κενὰς δὲ τὰς παλαίστρας.

εἶτ' ἐν ἀγορᾷ τὴν διατριβὴν ψέγεις: ἐγὼ δ' ἐπαινῶ.

εἰ γὰρ πονηρὸν ἦν, *(/ομηρος οὐδέποτ' ἂν ἐποίει

τὸν Νέστορ' ἀγορητὴν ἂν οὐδὲ τοὺς σοφοὺς ἅπαντας.

ἄνειμι δῆτ' ἐντεῦθεν ἐς τὴν γλῶτταν, ἣν ὁδὶ μὲν

οὔ φησι χρῆναι τοὺς νέους ἀσκεῖν, ἐγὼ δέ φημι.

καὶ σωφρονεῖν αὖ φησι χρῆναι: δύο κακὼ μεγίστω.

ἐπεὶ σὺ διὰ τὸ σωφρονεῖν τῷ πώποτ' εἶδες ἤδη

ἀγαθάν τι γενόμενον, φράσον, καί μ' ἐξέλεγξον εἰπών.

πολλοῖς. ὁ γοῦν Πηλεὺς ἔλαβε διὰ τοῦτο τὴν μάχαιραν.

μάχαιραν; ἀστεῖόν γε κέρδος ἔλαβεν ὁ κακοδαίμων.

Ὑπέρβολος δ' οὑκ τῶν λύχνων πλεῖν ἢ τάλαντα πολλὰ

εἴληφε διὰ πονηρίαν, ἀλλ' οὐ μὰ Δί' οὐ μάχαιραν.

καὶ τὴν Θέτιν γ' ἔγημε διὰ τὸ σωφρονεῖν ὁ Πηλεύς.

κᾆτ' ἀπολιποῦσά γ' αὐτὸν ᾤχετ': οὐ γὰρ ἦν ὑβριστὴσ

οὐδ' ἡδὺς ἐν τοῖς στρώμασιν τὴν νύκτα παννυχίζειν:

γυνὴ δὲ σιναμωρουμένη χαίρει: σὺ δ' εἶ Κρόνιππος.

σκέψαι γὰρ ὦ μειράκιον ἐν τῷ σωφρονεῖν ἅπαντα

ἅνεστιν, ἡδονῶν θ' ὅσων μέλλεις ἀποστερεῖσθαι,

παίδων γυναικῶν κοττάβων ὄψων πότων κιχλισμῶν.

καίτοι τί σοι ζῆν ἄξιον, τούτων ἐὰν στερηθῇς;

εἶεν. πάρειμ' ἐντεῦθεν ἐς τὰς τῆς φύσεως ἀνάγκας.

ἥμαρτες, ἠράσθης, ἐμοίχευσάς τι, κᾆτ' ἐλήφθης:

ἀπόλωλας: ἀδύνατος γὰρ εἶ λέγειν. ἐμοὶ δ' ὁμιλῶν

χρῶ τῇ φύσει, σκίρτα, γέλα, νόμιζε μηδὲν αἰσχρόν.

μοιχὸς γὰρ ἢν τύχῃς ἁλούς, τάδ' ἀντερεῖς πρὸς αὐτόν,

ὡς οὐδὲν ἠδίκηκας: εἶτ' ἐς τὸν Δί' ἐπανενεγκεῖν,

κἀκεῖνος ὡς ἥττων ἔρωτός ἐστι καὶ γυναικῶν:

καίτοι σὺ θνητὸς ὣν θεοῦ πῶς μεῖζον ἂν δύναιο;

τί δ' ἢν ῥαφανιδωθῇ πιθόμενός σοι τέφρᾳ τε τιλθῇ,

ἕξει τινὰ γνώμην λέγειν τὸ μὴ εὐρύπρωκτος εἶναι;

ἢν δ' εὐρύπρωκτος ᾖ, τί πείσεται κακόν;

τί μὲν οὖν ἂν ἔτι μεῖζον πάθοι τούτου ποτέ;

τί δῆτ' ἐρεῖς, ἢν τοῦτο νικηθῇς ἐμοῦ;

σιγήσομαι. τί δ' ἄλλο;

φέρε δή μοι φράσον:

συνηγοροῦσιν ἐκ τίνων;

ἐξ εὐρυπρώκτων.

πείθομαι.

τί δαί; τραγῳδοῦσ' ἐκ τίνων;

ἐξ εὐρυπρώκτων.

εὖ λέγεις.

δημηγοροῦσι δ' ἐκ τίνων;

ἐξ εὐρυπρώκτων.

ἀ=ρα δῆτ'

ἔγνωκας ὡς οὐδὲν λέγεις;

καὶ τῶν θεατῶν ὁπότεροι

πλείους σκόπει.

καὶ δὴ σκοπῶ.

τί δῆθ' ὁρᾷς;

πολὺ πλείονας νὴ τοὺς θεοὺσ

τοὺς εὐρυπρώκτους: τουτονὶ

γοῦν οἶδ' ἐγὼ κἀκεινονὶ

καὶ τὸν κομήτην τουτονί.

τί δῆτ' ἐρεῖς;

ἡττήμεθ': ὦ κινούμενοι

πρὸς τῶν θεῶν δέξασθέ μου

θοἰμάτιον, ὡσ

ἐξαυτομολῶ πρὸς ὑμᾶς.